ක්ෂය රෝගය
📍මොකක්ද මේ ක්ෂය රෝගය, එහෙම නැත්නම් කාසේ, ඉංග්රීසියෙන් නම් Tuberculosis කියන්නේ?🤔
•ලෝකයේ වැඩිම දෙනෙකු මරණයට පත් කරන බෝවන රෝගයකි😢
• ලෝකයේ බිලියන 6න් බිලියන 2ක් ( 1/3) ක් තුලම රෝග ලක්ෂණ නොමැතිව, නමුත් සැඟවිලා තිබෙන රෝගය🧐
• ලෝකයේ මිලියන 10කට, ඒ අතරින් දරුවන් මිලියන 1.1කට රෝග ලක්ෂණ සහිතයි🤨 මියගිය ගණන 2020දී මිලියන 1.5ක්🙁
• ඉතිරි මිලියන 190 ටත්, ශරීරයේ ප්රතිශක්ති පද්ධතිය අඩපණ වූ අවස්ථාවක දරුණු ලෙස ලක්ෂණ මතු විය හැකි රෝගයක්🥲
• ශරීරයේ නිය, කෙස් හැර වෙනත් ඕනෑම ස්ථානයක ඇතිවිය හැකි 80% ක්ම පෙනහළු වල ඇතිවන රෝගී තත්ත්වයක්🤨
📍ලංකාවේ තියෙනවද? 🤔
• ඔව්. සෑම වසරකම ආසන්න වශයෙන් රෝගීන් 10,000ක් අලුතින් සොයා ගන්නවා😐
•රෝග ලක්ෂණ සහිත රෝගීන් ගණන ඒ වගේ උනත්, රෝග ලක්ෂණ නොමැති නමුත් ශරීරය තුල රෝග මූලය ඇති ප්රමාණය ඉතා විශාලයි🧐
• වැඩිදුරට තියෙන්නේ චීනය, ඉන්දියාව, ලංකාව, අප්රිකාව වගේ රටවල😢 දියුණු සංවර්ධිත රටවල මේ රෝගයේ ව්යාප්තිය අඩුයි🤨
• වැඩියෙන්ම රෝගය හැදෙන්නේ වයස අවුරුදු 15ත් 54ත් අතර වයස් කාණ්ඩයේ අයට🧐
• පිරිමි අයට රෝගය වැළඳෙන ප්රවණතාව වැඩියි🫤 ( පිරිමි: ගැහැණු - 5:3)
📍 කොහොමද හැදෙන්නේ? 🤔
• Mycobacterium Tuberculosis කියන බැක්ටීරියාවෙන්🦠
• ඊට අමතරව M. Bovis සහ M. africanum කියන බැක්ටීරියා දෙකත් රෝගය ඇති කරනවා😑
• ප්රධාන වශයෙන්ම බැක්ටීරියා සහිත කෙල බිඳිති වායුගෝලයට එක්වීමෙන්, බැක්ටීරියා වල ජීවය අඳුරු, වාතාශ්රය අඩු ස්ථාන වල වැඩියි🫤 මේ බැක්ටීරියා සහිත වායුව ශ්වසනය කිරීමේදී එම බැක්ටීරියා පෙනහළු තුලට ගමන් කරනවා🧐
• සාමාන්යයෙන් ඒ බැක්ටීරියා සිරුර තුල නිදන්ව පැවතුනත් අපේ ශරීරය දුර්වල වූ අවස්ථාවක රෝගී තත්ත්වය ඇති කරනවා😑
• වෛරසය සිරුරට ඇතුලු වී පලමු වාර දෙක තුල රෝගය ඇතිවීමේ අවධානම වැඩි නමුත්, ක්රමයෙන් පහව යන එම අවධානම ජීවිත කාලයම පවතින්න පුළුවන්🙂
• සාමාන්යයෙන් ප්රතිකාර නොගන්නා රෝගියෙකුට අවුරුද්දක් තුල තව රෝගීන් 10ක්- 15ක් බිහි කරන්නත් පුළුවන් 🧐
📍රෝග ලක්ෂණ මොනවාද?🤔
- හවස් යාමයට ඇති වන මද උණ ගතිය🤒
- රාත්රී කාලයේ තදින් දහදිය දැමීම🥵
- ස්රීඝ්රයෙන් ඇඟ කෙට්ටු වීම☹️
- කෑම අරුචිය🤢
80% ක්ම රෝගය ඇතිවන්නේ පෙනහළු වල. එම නිසා පෙණහළු ආසාදනයේදී
* සති දෙකකට වැඩි කැස්ස😮💨
*සමහරවිට සෙම සමඟ රුධිරය පිට වීම😲
* ශ්වසන අපහසුතාවය 😣
* පපුවේ කැක්කුම😫
ඊට අමතරව රෝගය ඇතිවන පද්ධතියට අදාලව රෝග ලක්ෂණ එන්න පුළුවන්🙃
උදාහරණයක් විදියට-:
: වසා පද්ධතියේ නම් වේදනා සහිත රතුවූ කුද්දටි ඉදිමුම් ඇතිවීම🙁
: අස්ථි පද්ධතියේ නම් අස්ථි වේදනාවන්😣, බිඳීම්😵
: මොළය ආශ්රිතව නම් අධික හිසරදය ,අපස්මාරය වගේ රෝග ලක්ෂණ ඇති වෙන්න පුළුවන් 🧐
එකවර පද්ධතීන් කිහිපයකම රෝගය වැළඳෙන්න පුළුවන්🙂
📍කොහොමද දැන ගන්නේ?🤔
ඉහත 👆රෝග ලක්ෂණ තියෙනවානම් ලඟම රෝහලට යන්න ඕනි🏥
රෝහලේදී ඔබට,
mantoux test කියලා පොඩි injection එකක් විදලා දින තුනකින් ප්රතික්රියාව බලන පරීක්ෂණයක් කරනවා💉
ඒ එක්කම සෙම සාම්පල් 3ක් දින 3කදී ලබාගෙන AFB පරීක්ෂණයකට යොමු කරනවා🙂
සෙම සාම්පල ගැනීමේදී,
- උදෑසන
- හොඳින් කට සෝදා
- ගැඹුරු හුස්ම කිහිපයක් ගෙන
- සෙම සාම්පලයක් (මේස හැඳි2ක් ගෙන) ඔබට රෝහලෙන් ලබා දුන් භාජනයට ගත යුතුයි🧐
*මෙහිදී කෙල ලබා නොදිය යුතුයි🙁
* හිරුඑළිය සහිත හොඳින් වාතාශ්රය ලැබෙන තැනක සෙම සාම්පල ලබා ගත යුතුයි🧐
ඊට අමතරව අවශ්ය පරිදි වෛද්යවරුන් විසින්
IGRA
TB gene Xpert
TB culture and ABST test
CXR
වැනි පරීක්ෂණත් ,FBC, ESR වැනි පරීක්ෂණත් සිදු කරනු ඇති.
📍රෝගය සුව කරන්න පුළුවන්ද? 🤔
• ඔව්. නිට්ටාවටම සුව කරන්න පුළුවන්🙂
• කරන්න තියෙන්නේ නියම කරන බෙහෙත් මාස 6ක් නොකඩවා බොන එක විතරයි💊
• බෙහෙත් වර්ග 4ක් අඩංගු කර සෑදූ පෙති 2ක්, 3ක් හෝ 4ක් ඔබේ බර අනුව දවසකට එක වරක් පමණක් මාස 2ක් පාවිච්චි කල යුතුයි🧐
• ඉන්පසු බෙහෙත් වර්ග 2ක් පමණක් අඩංගු පෙති දවසකට වරක් බැගින් මාස 4ක් පාවිච්චි කල යුතුයි🧐
• නමුත් රෝගය ඇතිවූ පද්ධතිය, බෙහෙත් වලට රෝගය දක්වන ප්රතිචාරය, බෙහෙත් වල සහ රෝගයේ සංකූලතා අනුව මේ කාලසීමාවන් හා බෙහෙත් වර්ග වෙනස් වීමට පුළුවන්🙂
• රෝගය වැළඳුණු රෝගියෙක් ඉන්නවනම් ඔහුගේ පවුලේ අය, රැකියා ස්ථානයේ අය, වෙනත් ලඟින් ආශ්රය කල අයත් වෛද්ය පරීක්ෂණ වලට යොමු කරවන්න අමතක කරන්න එපා😐
• බෙහෙත් නිවැරදිව ලබා ගැනීම සඳහා Direct observed Therapy (DOTs) ක්රමය ක්රියාත්මක වෙනවා🤨
📍ප්රතිකාර ගන්නේ නැත්තම්🤔
- ප්රතිඵලය මාරාන්තිකයි😳
-පෙනහළු වල කුහර,(Cavities) පෙනහළු ගර්ථ ඉදිමීම(Bronchiectasis), පෙනහළු විසර ( abscess) වගේ සංකූලතා ඇති වෙන්න පුළුවන් 🧐
- අවසානයේ රෝගය නිසා මියයන්නත් පුළුවන්🙃
අමතක කරන්න එපා මේ තමයි ලෝකයේ වැඩිම මරණ ගණනකට හේතුවන බෝවන රෝගය 🧐
✍️Dr.N .A .D. JAYAPADMA
Medical Officer- RESPIRATORY UNIT
Teaching Hospital - PERADENIYA